Đối với nhiều học sinh THCS, môn Ngữ văn luôn là môn học khiến các em cảm thấy áp lực nhất trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Không ít học sinh cho rằng muốn đạt điểm cao môn Văn phải có năng khiếu hoặc học thuộc thật nhiều bài mẫu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rất nhiều học sinh vẫn đạt 9+, thậm chí 9 điểm Văn nhờ có phương pháp học đúng và kỹ năng làm bài tốt.
Trong những năm gần đây, đề thi Văn vào 10 có xu hướng đánh giá năng lực tư duy, khả năng đọc hiểu và cách trình bày của học sinh thay vì kiểm tra học thuộc lòng. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần học đúng hướng, luyện tập đều đặn và biết cách triển khai ý, học sinh hoàn toàn có thể nâng điểm môn Văn một cách rõ rệt.
Vậy làm thế nào để học tốt môn Văn và chinh phục mốc 9+ trong kỳ thi vào 10? Dưới đây là những phương pháp học hiệu quả mà học sinh cần áp dụng.
-
Hiểu rõ cấu trúc đề thi
Một trong những sai lầm phổ biến của học sinh là học Văn theo kiểu lan man, không xác định trọng tâm. Trong khi đó, để ôn thi hiệu quả, học sinh cần hiểu rõ cấu trúc đề thi Văn vào 10.
Thông thường, đề thi gồm 3 phần chính:
- Đọc hiểu văn bản
- Nghị luận xã hội
- Nghị luận văn học
Trong đó:
- Phần đọc hiểu giúp học sinh dễ lấy điểm nếu nắm chắc kỹ năng
- Phần nghị luận xã hội đánh giá tư duy và khả năng lập luận
- Phần nghị luận văn học chiếm số điểm lớn nhất và mang tính phân hóa
Khi hiểu cấu trúc đề, học sinh sẽ biết cần tập trung kỹ năng nào thay vì học tràn lan. Ví dụ, với câu hỏi đọc hiểu: “Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ.” Học sinh chỉ cần trả lời đúng các ý:
- Nhấn mạnh nội dung
- Tăng sức biểu cảm
- Tạo nhịp điệu cho câu thơ là hoàn toàn có thể đạt điểm tối đa.
Điều này cho thấy môn Văn không hề “mơ hồ” như nhiều người nghĩ. Đây là môn học có kỹ năng, có phương pháp và hoàn toàn có thể luyện được.
-
Không nên phụ thuộc vào văn mẫu
Rất nhiều học sinh dành hàng giờ để học thuộc nguyên bài văn mẫu với hy vọng vào phòng thi chỉ cần chép lại. Tuy nhiên, cách học này ngày càng không hiệu quả khi đề thi đổi mới theo hướng mở và yêu cầu học sinh vận dụng tư duy cá nhân.
Học thuộc văn mẫu quá nhiều khiến:
- Bài viết thiếu tự nhiên
- Dễ lạc đề khi đề thay đổi
- Diễn đạt cứng nhắc
- Khó tạo dấu ấn riêng
Thay vì học thuộc lòng, học sinh nên:
- Hiểu nội dung tác phẩm
- Nắm hệ thống luận điểm
- Biết cách phân tích dẫn chứng
- Tự diễn đạt bằng ngôn ngữ của mình
Ví dụ khi học truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, học sinh cần nắm các ý chính về nhân vật anh thanh niên:
- Yêu nghề và có trách nhiệm với công việc
- Sống giản dị, khiêm tốn
- Đại diện cho vẻ đẹp của người lao động mới
- Cống hiến thầm lặng cho xã hội
Từ các ý đó, học sinh có thể triển khai thành đoạn văn:
“Nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là hình ảnh đẹp của người lao động trong thời kỳ mới. Dù sống và làm việc một mình trên đỉnh núi cao, anh vẫn luôn yêu nghề, tận tụy với công việc và có tinh thần trách nhiệm cao. Không chỉ vậy, anh còn sống rất giản dị, chân thành và khiêm tốn. Qua nhân vật này, nhà văn Nguyễn Thành Long đã thể hiện sự trân trọng đối với những con người đang âm thầm cống hiến cho đất nước.”
-
Luyện kỹ năng viết mỗi ngày
Một trong những nguyên nhân khiến học sinh khó đạt 8+ môn Văn là thiếu kỹ năng diễn đạt. Nhiều học sinh hiểu ý nhưng không biết cách trình bày khiến bài viết rời rạc, thiếu liên kết.
Muốn cải thiện điều này, học sinh cần luyện viết thường xuyên. Không cần viết quá dài mỗi ngày, có thể:
- Viết 1 đoạn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ
- Luyện mở bài hoặc kết bài
- Viết đoạn phân tích nhân vật
- Tập triển khai luận điểm ngắn
Việc luyện viết đều đặn sẽ giúp:
- Cải thiện vốn từ
- Tăng khả năng diễn đạt
- Viết mạch lạc hơn
- Hình thành tư duy lập luận
Ví dụ với đề bài: “Trình bày suy nghĩ về tinh thần vượt khó của học sinh hiện nay.”
Học sinh có thể triển khai như sau:
Trong học tập và cuộc sống, tinh thần vượt khó là phẩm chất vô cùng quan trọng đối với mỗi học sinh. Thực tế hiện nay có nhiều bạn dù hoàn cảnh gia đình khó khăn vẫn cố gắng vươn lên để học tập tốt. Hình ảnh những học sinh vùng cao phải đi bộ hàng cây số đến trường hay nhiều bạn vừa học vừa phụ giúp gia đình đã cho thấy nghị lực đáng trân trọng của thế hệ trẻ. Chính tinh thần vượt khó sẽ giúp con người trưởng thành và từng bước chạm tới thành công.
-
Biết cách đưa dẫn chứng
Trong môn Ngữ văn, dẫn chứng đóng vai trò rất quan trọng. Một bài viết có dẫn chứng phù hợp luôn tạo cảm giác chân thực và thuyết phục hơn.
Tuy nhiên, nhiều học sinh mắc lỗi:
- Dẫn chứng quá chung chung
- Kể lan man
- Không liên quan đến vấn đề nghị luận
Để bài Văn đạt điểm cao, học sinh nên lựa chọn dẫn chứng gần gũi, tiêu biểu và phù hợp.
Ví dụ khi viết về nghị lực sống, học sinh có thể nhắc đến:
- Nick Vujicic vượt lên nghịch cảnh để truyền cảm hứng sống tích cực
- Những học sinh nghèo vượt khó đạt thành tích cao
- Các tấm gương trẻ tích cực trong học tập và cuộc sống
Ví dụ:
Nick Vujicic dù sinh ra không có tay chân nhưng vẫn không từ bỏ cuộc sống. Anh đã nỗ lực học tập, trở thành diễn giả nổi tiếng và truyền động lực cho hàng triệu người trên thế giới. Câu chuyện của anh cho thấy nghị lực sống có thể giúp con người vượt qua mọi khó khăn.
Những dẫn chứng thực tế như vậy sẽ giúp bài viết có chiều sâu hơn rất nhiều.
-
Kỹ năng trình bày
Một bài văn dù có ý tốt nhưng trình bày thiếu khoa học vẫn khó đạt điểm cao. Vì vậy, học sinh cần đặc biệt chú ý đến bố cục và cách trình bày bài thi.
Mở bài ngắn gọn, đúng vấn đề
Không nên mở bài quá dài hoặc dùng nhiều câu sáo rỗng.
Ví dụ: Kim Lân là nhà văn có nhiều tác phẩm viết về người nông dân Việt Nam. Trong truyện ngắn Làng, ông đã khắc họa thành công tình yêu làng quê gắn liền với lòng yêu nước của nhân vật ông Hai.
Thân bài triển khai theo từng luận điểm
Mỗi luận điểm nên:
- Có câu chủ đề
- Có dẫn chứng
- Có phân tích
Không nên viết một đoạn quá dài khiến bài văn bị rối ý.
Kết bài cần có chiều sâu
Một kết bài tốt không cần quá dài nhưng phải khái quát được giá trị nội dung và nghệ thuật.
Ví dụ: Qua nhân vật ông Hai, Kim Lân không chỉ thể hiện tình yêu làng quê sâu sắc mà còn ca ngợi lòng yêu nước của người nông dân trong thời kỳ kháng chiến. Đây cũng là giá trị nhân văn giúp tác phẩm vẫn còn nguyên ý nghĩa đến hôm nay.
-
Bí quyết nâng từ 6 điểm lên 9+ môn Văn vào 10
Nhiều học sinh nghĩ rằng mình học văn không tốt nên khó đạt điểm cao. Tuy nhiên, từ mức 6 điểm lên 9+ hoàn toàn khả thi nếu có kế hoạch học tập đúng.
Học sinh nên:
- Học theo chuyên đề
- Luyện đề thường xuyên
- Rèn kỹ năng đọc hiểu
- Tích lũy dẫn chứng xã hội
- Chú ý lỗi diễn đạt và chính tả
Mỗi tuần nên:
- Làm ít nhất 1 đề hoàn chỉnh
- Viết 2–3 đoạn văn ngắn
- Đọc lại và sửa lỗi bài viết
Môn văn không còn là môn học chỉ dành cho những học sinh “có năng khiếu”. Trong xu hướng ra đề hiện nay, học sinh biết tư duy, biết lập luận và biết trình bày rõ ràng hoàn toàn có thể đạt điểm cao.
Văn vào 10 muốn 9+ không khó như bạn nghĩ nếu học sinh có định hướng học tập rõ ràng và luyện tập nghiêm túc. Một bài Văn điểm cao không cần dùng từ quá hoa mỹ mà cần đúng trọng tâm, có lập luận rõ ràng, dẫn chứng phù hợp và cách diễn đạt mạch lạc.
Trong quá trình ôn thi vào 10, thay vì học thuộc thật nhiều bài mẫu, học sinh nên tập trung rèn kỹ năng đọc hiểu, phân tích và trình bày bài viết. Khi hiểu đúng phương pháp học Văn, các em hoàn toàn có thể tự tin chinh phục mốc 8+ và đạt kết quả tốt trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10.
