Tết Nguyên đán là khoảng thời gian đặc biệt trong năm, mang ý nghĩa sum vầy, tái tạo năng lượng và cân bằng tinh thần sau một năm học tập, làm việc căng thẳng. Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, khi áp lực học tập ngày càng gia tăng, việc dành thời gian nghỉ ngơi trong dịp Tết là hoàn toàn cần thiết và có cơ sở khoa học. Tuy nhiên, nghỉ ngơi không đồng nghĩa với việc “buông bỏ” hoàn toàn hoạt động học tập, đặc biệt đối với học sinh đang trong các giai đoạn học tập mang tính bản lề.
Học tập là một quá trình liên tục, có tính tích lũy và kế thừa. Việc gián đoạn hoàn toàn trong thời gian dài có thể dẫn đến hiện tượng quên kiến thức, giảm nhịp học, ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu sau kỳ nghỉ. Do đó, vấn đề đặt ra không phải là “có nên học trong dịp Tết hay không”, mà là học như thế nào để vừa đảm bảo nghỉ ngơi, vừa duy trì được mạch học tập.
-
Vì sao không nên “ngắt mạch” học tập quá lâu?
Theo các nghiên cứu trong tâm lý học giáo dục, hiện tượng “đường cong quên lãng” (forgetting curve) cho thấy: nếu kiến thức không được ôn tập hoặc vận dụng trong một khoảng thời gian nhất định, mức độ ghi nhớ sẽ suy giảm nhanh chóng. Đối với học sinh phổ thông, đặc biệt là học sinh cuối cấp, việc nghỉ học hoàn toàn 10–15 ngày trong dịp Tết có thể khiến:
- Giảm khả năng ghi nhớ kiến thức đã học trong học kỳ trước
- Mất nhịp tư duy, đặc biệt ở các môn có tính logic cao như Toán, Vật lý, Hóa học
- Gặp khó khăn khi quay lại chương trình mới sau Tết
- Gia tăng áp lực học tập trong giai đoạn sau kỳ nghỉ
Việc duy trì hoạt động học tập nhẹ nhàng trong dịp Tết không nhằm mục tiêu “chạy chương trình”, mà nhằm giữ nhịp nhận thức, giúp học sinh không bị sốc khi quay lại guồng học tập chính khóa.
-
Học trong dịp Tết: Chuyển từ “học nặng” sang “học duy trì”
Một sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là đồng nhất việc học trong dịp Tết với học thêm căng thẳng, làm bài tập dày đặc hoặc học trước chương trình. Trên thực tế, giáo dục hiện đại nhấn mạnh sự linh hoạt trong tổ chức hoạt động học tập, đặc biệt trong các kỳ nghỉ dài.
Trong dịp Tết, việc học nên được định hướng theo nguyên tắc:
- Thời lượng ngắn – nội dung chọn lọc
- Ôn tập thay vì học mới
- Tăng cường tự học, giảm áp lực kiểm tra
- Kết hợp học tập với trải nghiệm thực tế
Ví dụ, học sinh có thể dành 20–30 phút mỗi ngày để:
- Ôn lại kiến thức trọng tâm của học kỳ trước
- Đọc sách, tài liệu mở rộng theo đúng độ tuổi
- Luyện tập nhẹ các dạng bài quen thuộc
- Rèn kỹ năng đọc hiểu, tư duy logic, viết luận
Cách tiếp cận này phù hợp với nguyên lý giáo dục lấy người học làm trung tâm, trong đó việc học được điều chỉnh theo nhịp sinh hoạt, trạng thái tâm lý và nhu cầu phát triển của từng cá nhân. Khi học sinh cảm nhận được rằng việc học trong dịp Tết là nhẹ nhàng và có mục đích rõ ràng, các em sẽ dễ dàng duy trì động lực học tập hơn so với việc bị ép buộc hoặc học đối phó.
-
Định hướng của phụ huynh và nhà trường trong kỳ nghỉ Tết
Trong thời gian nghỉ Tết, khi hoạt động học tập chính khóa tạm dừng, vai trò của phụ huynh và nhà trường trở nên đặc biệt quan trọng. Phụ huynh không chỉ là người quản lý thời gian của con, mà còn là người định hình thái độ học tập và quan điểm giáo dục trong gia đình.
Phụ huynh cần tránh hai xu hướng cực đoan: hoặc gây áp lực học tập quá mức, hoặc buông lỏng hoàn toàn việc học của con trong suốt kỳ nghỉ. Thay vào đó, việc xây dựng một kế hoạch học tập nhẹ nhàng, có tính định hướng và linh hoạt sẽ giúp học sinh duy trì thói quen tự học, đồng thời vẫn đảm bảo thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt gia đình.
Về phía nhà trường và các trung tâm giáo dục, việc cung cấp tài liệu ôn tập phù hợp, hướng dẫn phương pháp tự học và định hướng rõ mục tiêu học tập trong dịp Tết sẽ giúp phụ huynh và học sinh có cơ sở triển khai việc học một cách hiệu quả. Đây cũng là biểu hiện của trách nhiệm giáo dục toàn diện, hướng tới sự phát triển bền vững của người học.
-
Tết là khoảng thời gian giữ nhịp học tập quan trọng
Đối với học sinh cuối cấp hoặc học sinh đang chuẩn bị cho các kỳ thi chuyển cấp, Tết là giai đoạn mang tính bản lề trong lộ trình học tập. Đây là thời điểm học sinh đã tích lũy một khối lượng kiến thức đáng kể nhưng vẫn cần tiếp tục củng cố và hoàn thiện nền tảng trước khi bước vào giai đoạn ôn tập cao điểm.
Việc duy trì học tập hợp lý trong dịp Tết giúp học sinh củng cố kiến thức cốt lõi, phát hiện sớm những lỗ hổng còn tồn tại và điều chỉnh phương pháp học tập cho phù hợp. Đồng thời, việc học đều trong kỳ nghỉ cũng giúp học sinh giữ được tâm thế ổn định, tránh cảm giác quá tải khi quay lại nhịp học chính khóa sau Tết.
Tết là thời gian nghỉ ngơi cần thiết cho cả thể chất và tinh thần. Tuy nhiên, nghỉ ngơi hiệu quả không đồng nghĩa với việc dừng hoàn toàn hoạt động học tập. Việc duy trì học tập nhẹ nhàng, có định hướng trong dịp Tết giúp học sinh giữ được nhịp học, củng cố kiến thức và sẵn sàng cho giai đoạn học tập tiếp theo.
